Darłowo, 14 grudnia 2009 roku
W 28 rocznicę wprowadzenia stanu wojennego 13 grudnia 2009 r. w kościele p.w. Św. Maksymiliana Marii Kolbego w Darłówku odbyła się uroczysta msza święta za Ojczyznę i ofiary stanu wojennego. Pośród pocztów sztandarowych wyróżniał się poczet ze sztandarem ufundowanym przez internowanych w Darłówku. Po mszy świętej, którą celebrowali Franciszkanie o. o. : Marek Kiedrowicz, Stanisław Piankowski, Janusz Jędryszek, Anzelm Grabowski i Stanisław Kotulski odsłonięto tablicę pamiątkową, poświęconą już w roku 1984 przez biskupa Ignacego Jeża. Niestety władze wówczas nie zezwoliły na jej umieszczenie. Obecnie po odnowieniu i uzupełnieniu przez artystę rzeźbiarza Zygmunta Wujka odsłonięto ją w przedsionku kościoła. Proboszcz miejscowej parafii o. Marek został obdarowany przez kapelana internowanych różańcem zrobionym z chleba i nitki wyciągniętej z koca, wykonanym w Ośrodku Odosobnienia w Darłówku. Po mszy św. doszło do spotkania osób, które były internowane w ośrodku wczasowym „Mostostalu - Gniewko" Darłówku Wschodnim w czasie stanu wojennego. Wzięli w nim udział m.in.: Joanna Gwiazda, Gabriela Cwojdzińska, Michalak Paweł, Paweł Wieczorek, Jadwiga Łopacińska, Anna Rokocz oraz Andrzej Gwiazda. Wielu z nich wspominało trudne czasy internowania w Darłówku.
Dalsze uroczystości przeniosły się do Zamku Książąt Pomorskich Tam doradca Lecha Kaczyńskiego Marek Surmacz w imieniu Prezydenta RP za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i społecznej odznaczył Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski - Elżbietę Potrykus. Krzyże Kawalerskie Orderu Odrodzenia Polski otrzymali: Zbigniew Buszta, Witold Cichoński, Maria Walkowiak - Falender, Tadeusz Wołyniec, pośmiertnie: Antoni Bućko, Zbigniew Miller, Tadeusz Putno, Czesław Szawroński. Złotymi Krzyżami zasługi uhonorowano: Pawła Barańskiego, Barbarę Cichońską, Zenona Lasonia, Jerzego Leoniaka, Mieczysława Posmyka, Walentego Rystoka, Janinę Stawisińską, Marka Szanela, Andrzeja Szokalskiego, Mariana Szpilkę. W części artystycznej wystąpił w specjalnie przygotowanym programie, gorąco oklaskiwany zespół słowno -muzyczny z Miejskiego Gimnazjum pod kierunkiem Ewy Majdańskiej i Krystyny Leśniewskiej.
Organizatorzy obchodów Jadwiga Gosiewska, „Ekoczuwanie" i szczeciński oddział IPN -u zorganizowali pod patronatem prezydenta RP oprócz obchodów 28 rocznicy internowania również sesję naukową pod nazwą „Polski Marsz do Wolności". Na wstępie odczytano do organizatorów i uczestników uroczystości nadesłane listy: Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, Tadeusza Mazowieckiego i Przemysława Gosiewskiego. W czasie sesji naukowej o genezie stanu wojennego jego skutkach i realiach mówił prof. Stanisław Łach z Pomorskiej Akademii Pedagogicznej w Słupsku. Zdaniem naukowca wprowadzenie stanu wojennego w Polsce władze PRL planowały już w sierpniu 1980 roku, zaraz po utworzeniu „Solidarności".
W 1981 roku, w nocy z 12 na 13 grudnia, Rada Państwa wprowadziła w Polsce stan wojenny. Ponad trzy tysiące działaczy NSZZ Solidarność, KOR i Niezależnego Zrzeszenia Studentów zostało internowanych, a na ulice wyjechały czołgi. Władzę w kraju przejęła Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego z generałem Wojciechem Jaruzelskim na czele. W całej Polsce wyłączono telefony, telewizja i radio transmitowały w kółko przemówienie generała, w którym ogłaszał on wprowadzenie stanu wojennego. Efektem wprowadzenia w Polsce stanu wojennego było zmilitaryzowanie zakładów pracy, obywatelom zakazano zmian miejsca pobytu bez zezwolenia, przerwana została łączność telefoniczna, wprowadzono godzinę milicyjną. Wiele tysięcy osób skazano na kary więzienia lub grzywny. Tysiące ludzi było represjonowanych i wyrzuconych z pracy za udział w protestach, popieranie podziemnej działalności NSZZ "S", czy też samą przynależność do związku. Tylko niewielka część działaczy Solidarności, która organizowała strajki i demonstracje uniknęła internowania czy aresztowań.
Wraz z ogłoszeniem stanu wojennego zawieszono wydawanie prawie całej prasy, a radio i telewizję zmilitaryzowano. Wprowadzono cenzurę korespondencji i rozmów telefonicznych. Strajki i masowe protesty zostały zakazane. Tam gdzie mimo to spontanicznie wybuchały, były tłumione przez wojsko i milicję. 16 grudnia podczas pacyfikacji górniczego protestu w kopalni "Wujek" zginęło 9. górników. Ogółem w czasie stanu wojennego zginęło blisko 100 osób. Celem wprowadzenia stanu wojennego była likwidacja protestów społecznych oraz wstrzymanie procesów demokratyzacyjnych, zainicjowanych w sierpniu 1980 roku. Zagrażały one trwałości systemu komunistycznego oraz utrzymaniu władzy przez PZPR. 14 grudnia wybuchł strajk w Stoczni Szczecińskiej, który został spacyfikowany dzień później. Aresztowano wszystkich organizatorów protestu z Andrzejem Milczanowskim na czele.
Władze uzasadniały wprowadzenie stanu wojennego zagrożeniem struktur państwowych. Po latach generał Jaruzelski tłumaczył, że działał w stanie „wyższej konieczności" i swoją decyzję podjął w obawie przed groźbą zbrojnej interwencji wojsk Układu Warszawskiego. Stan wojenny trwał do 22 lipca 1983 roku.
Arkadiusz Kazański z IPN w Szczecinie stwierdził, że według jego obliczeń w Ośrodku Odosobnienia w Darłówku przebywało w różnych okresach 316 internowanych działaczy, głównie kobiet. Przebywali w nim m.in. Tadeusz Mazowiecki, Bronisław Geremek, Andrzej Drawicz, Andrzej Czuma, Wiktor Worszylski, Andrzej Celiński, Joanna Duda - Gwiazda, Elżbieta Kuroń, Halina Mikołajska, Krystyna Sienkiewicz, Anna Kowalska i wiele innych. Ośrodek Odosobnienia w Darłówku funkcjonował do 23 grudnia 1982 r.
L. Walkiewicz